طرح سوم

سی نمای معماری 3 : آبی، وسواس جزئیات

سی نمای معماری، یادداشت های من از فیلم هایی است که می بینم. من همه ی هنرها را در جوهر "فضا" و عمل "تخیل" یا "تصور" یکی می انگارم، و تفاوت ها را در شیوه های تبلور و تعین. بنابراین، سی نمای معماری، سودای اندیشیدن به همانندی های معماری / سینما دارد، یا شاید معمارانه های سینما.

همچون سیمرغ که سی مرغ است و سیمرغ، سینما هم سی نما است و سینما. اما سی نما ی ِ من، سی نمای ِ سینما است، تماشای ِ نما هایِ سینما. و اگر سینما، سی نما است، پس یک معماری ِ والا وباوقاراست، بنایی معظم و پر نما. و از این رواست که سینما معماری است.

در صحنه ای از فیلم آبی، یکی از سه گانه های کریستوف کیشلوفسکی، فیلمساز برجسته لهستانی، دوربین بر روی فنجان قهوه ای که در مقابل شخصیت اصلی فیلم ـ زنی که تازه همسر و دختر خود را بر اثر تصادف  از دست داده و می خواهد تا با نفی و حذف خاطره ها و گذشته اش همه چیز را فراموش کند ـ قراردارد زوم می کند، و با ارایه ی تصویری کلوزآپ خیس شدن تدریجی حبه قندی را که وی به قهوه زده به نمایش در می آورد. کیشلوفسکی در توضیح این تصویر و فلسفه ی وجودی آن بحث مفصلی کرده و معتقد است که این صحنه باید تنها چهار و نیم ثانیه طول بکشد، نه 3 ثانیه و نه 8 ثانیه. به زعم وی 3 ثانیه توجه مخاطب را به خود جلب نمی کند و 8 ثانیه هم او را کسل خواهد کرد. او، شاید به شهود، دریافته که اندازه آن تصویر فقط و فقط چهار و نیم ثانیه است و لا غیر. بنابراین همکارانش ساعتها وقت صرف کرده اند تا حبه قندی را بیابند که فاصله ی تماس آن با قهوه و خیس شدن کامل اش چهار ثانیه و نیم باشد. و برای رسیدن به این مطلب انواع مارک ها و محصولات را امتحان کرده اند و در نهایت آن حبه قند جادویی را یافته اند!

  

این نکته، حکایت از وسواس کارگردان مؤلف به جزئیات دارد، و این که این وسواس، وسواس ِ ساعت ها و دقیقه ها نیست، بلکه وسواس ِ ثانیه است. حتی سه ثانیه هم می تواند کم یا زیاد باشد، و برای فیلمساز ِ پروسواس ما به فاجعه بیانجامد!

حدود 2 سال پیش همراه با معمار همکار آندو در طراحی و ساخت موزه ی لانگن به دیدن این اثر رفتیم. از میان انبوه مطالبی که رد و بدل شد چند نکته هنوز هم در ذهنم مانده، و یکی ازآنها وسواسی بود که آندو جهت درست از کار درآمدن برخی از جزئیات کار داشته است، مثلا یکدستی و صافی بتن و عمق خاص آبنما. و این وسواس گویا مشاور را بسیار رنجانده بوده است.

آنچه من "وسواس جزئیات" می نامم همان است که کشیلوفسکی در فیلم "آبی" دارد: توجه به ذره ذره ی اثر همراه با نظر به کل کار. "جزئیات" عمدتا وجهی فراموش شده در معماری حال حاضر است، وجهی که معمارانی همچون لوکوربوزیه، آلتو، میس، کان، آندو، اسکارپا و هال از معدود پاسداران آن بوده یا هستند.

   + محمد رضا شیرازی ; ۱٢:۳٤ ‎ق.ظ ; ۱٤ فروردین ۱۳۸٧
    پيام هاي ديگران ()